Soru-Cevap

657 Devlet Memurları Kanunu

7528 Öğretmenlik Meslek Kanunu

1739 Milli Eğitim Temel Kanunu

222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu.

ÖĞRETMENLİK MESLEĞİ KANUNU Disiplin hükümleri

MADDE 24- (1) Öğretmen ve yöneticiler hakkında 657 sayılı Kanunun disiplin hükümleri uygulanır. Ancak öğretmen ve yöneticilerden;

1. Öğrencilere ve eğitim süreçlerine ilişkin ses veya görüntüleri ilgili mevzuatında belirlenmiş usuller dışında paylaşanlara kınama, cezası verilir.

Öğretmenlik Mesleği Kanunu Disiplin hükümleri

Madde 24- (1) Öğretmen ve yöneticiler hakkında 657 sayılı Kanunun disiplin hükümleri uygulanır. Ancak öğretmen ve yöneticilerden;

b) İlgili mevzuatı gereği yapılanlar dışında öğrencilere menfaat karşılığında özel ders veren veya özel ders için yönlendirme yapanlara, öğretmenlik mesleğiyle bağdaşmayacak şekilde öğrencilere olumsuz örnek teşkil edecek söz, davranış, hâl ve hareketlerde bulunanlara, öğrencilerin ders başarılarının değerlendirilmesinde taraflı davrananlara, eğitim öğretim sürecinde Bakanlıkça onaylanan öğretim programının belirlediği amaç ve hedeflere aykırı faaliyet ve uygulamalar yapanlara aylıktan kesme, cezası verilir.

Özürsüz olarak geç gelme davranışını alışkanlık haline getiren öğretmen önce uyarı yazısı yazılır. Uymadığı taktirde hakkında soruşturma açılarak 657 DMK nın 125/A maddesine göre uyarma cezası uygulanır.

Özürsüz olarak göreve 1-2 gün gelmeyen öğretmen DMK nın 125/C-b maddesine göre aylıktan kesme cezası uygulanır.

Özürsüz ve kesintisiz 3-9 gün gelmeyen devlet memuruna DMK nın 125/D-b maddesine göre kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilir. Bu ceza, memurun bulunduğu kademeden ilerlemesini 1 ila 3 yıl arasında durdurabilir.

Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kayıtsızlık göstermek veya düzensiz davranmak, DMK nın 125/A-a-f maddesine göre uyarma cezası uygulanır.

Verilen emirlere itiraz eden devlet memuruna, DMK nın 125/A-j maddesine göre kınama cezası uygulanır.

 Kasıtlı olarak; verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasları yerine getirmemek, DMK nın  125/C-a maddesine göre aylıktan kesme cezası uygulanır.

Verilen görev ve emirleri kasten yapmayan devlet memuruna, DMK nın  125/D-n maddesine göre kademe ilerlemesinin durdurulması cezası uygulanır.

Savaş, olağanüstü hâl veya genel afetlere ilişkin konularda amirlerin verdiği görev veya emirleri yapmayan devlet memurları, DMK nın  125/E-e maddesine göre devlet memurluğundan çıkarma cezası uygulanır.

İtiraz dilekçesi verilir. İtiraz dilekçesine yazılı cevap gelene kadar bu görev yapılmayabilir. Amir yazılı olarak bu emri yinelerse memur emri yapmaya mecburdur. Konusu suç teşkil edilen hiçbir emir yerine getirilmez (DMK 11. Madde, Devlet memurları kanun ve diğer mevzuatta belirtilen esaslara uymakla ve amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar.

09 Ocak 2026 Tarih ve 33132 Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin Hizmetin gereği olarak yapılabilecek yer değiştirmeler MADDE 30- (1) Haklarında yapılan adli veya idari soruşturma sonucunda o yerde görev yapmasında sakınca görülen kadrolu öğretmenlerden; a) Görev yeri il içinde değiştirileceklerin atamaları, bulunduğu eğitim kurumunun hizmet alanına göre aynı hizmet alanındaki eğitim kurumlarından birine, bunun mümkün olmaması hâlinde, öncelikle alt hizmet alanı olmak üzere diğer hizmet alanlarındaki eğitim kurumlarından birine,

b) Görev yeri il dışına değiştirileceklerin atamaları, zorunlu çalışma yükümlülükleri de dikkate alınarak alanlarında öğretmen ihtiyacı bulunan eğitim kurumlarından birine, yapılır.

(2) Sağlık durumu hariç olmak üzere, haklarında yapılan adli ve idari soruşturma sonucunda görev yerleri; il dışına değiştirilenler daha önce görev yaptıkları ile, il içinde değiştirilenler daha önce görev yaptıkları ilçeye, ilçe içinde değiştirilenler ise daha önce görev yaptıkları eğitim kurumuna aradan 3 yıl geçmeden atanma isteğinde bulunamaz.” Hükümlerine yer verilmiştir.

657 sayılı Kanun’un 76. maddesi ile kamu görevlilerinin görev ve görev yerlerini değiştirme konusunda idarelere tanınan takdir yetkisinin kamu yararı amacına ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanılması zorunlu olup, bu hususun sağlanması için idarenin tesis ettiği işlemlerinde hukuken geçerli nedenlere dayanması gereklidir.

 Bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gerekleri göz ardı edilerek kullanıldığının kanıtlanması ya da idari yargı merciince saptanması halinde sözü edilen bu durumun dava konusu idari işlemin sebep ve maksat yönlerinden hukuka aykırılığı nedeniyle iptalini gerektireceği, ayrıca naklen atama müessesesinin cezalandırma amaçlı kullanılamayacağı yerleşmiş yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.

Öğretmenlerin il içi ve il dışı isteğe bağlı yer değiştirmelerinde, duyuruda belirtilen kritik tarih (genellikle 30 Eylül / 31 Aralık Yayımlanan kılavuzla belirlenir) itibarıyla, bulundukları eğitim kurumunda veya ilde en az 3 yıl fiilen görev yapmış olma şartı aranır. Sözleşmeli statüden kadroya geçen öğretmenler için ise kadro ve sözleşmede geçen toplam sürenin 4 yılı doldurması gerekir.

Norm Fazlası Olma: Norm kadro fazlası durumuna düşen öğretmenler.

Yöneticilikten Ayrılma: Yönetici iken görev süresi dolan veya isteğiyle yöneticilikten ayrılıp öğretmenliğe dönmek isteyenler.

İdari Tasarruf / Kapanma: Okulun kapanması, norm değişikliği veya zorunlu idari kararlarla görev yeri resen değiştirilenler isteğe bağlı yer değişikliğinde (özellikle il içinde) 3 yıl şartının aranmayacağı durumlardır.

İsteğe bağlı yer değiştirmeler MADDE 52 – (1) Öğretmenlerden yer değiştirme yapılacak yılın 30 Eylül tarihi itibarıyla kadrolarının bulunduğu eğitim kurumunda üç yıllık çalışma süresini tamamlayanlar il içinde, bulundukları ilde üç yıllık çalışma süresini tamamlayanlar ise iller arasında yer değiştirme isteğinde bulunabilir. Üç yıllık çalışma süresinin hesabında il içinde yer değiştirecekler bakımından kadrolarının bulunduğu eğitim kurumunda, iller arasında yer değiştirecekler bakımından ise bulunduğu ilde fiilen öğretmen veya ikinci görev kapsamında eğitim kurumu yöneticisi olarak geçirilen süreler dikkate alınır.

 (2) Sağlık ve aile birliği mazeretlerine bağlı olarak zorunlu çalışma yükümlülüğü ertelenen öğretmenler, bulundukları eğitim kurumunda en az üç yıl görev yapmaları şartıyla il içinde yer değiştirme isteğinde bulunabilir.

 (3) İkinci görev kapsamında yönetici olarak görev yapmakta iken öğretmenliğe atanmak isteyenler ile ihtiyaç ve norm kadro fazlası öğretmenlerin isteğe bağlı yer değiştirmelerinde süre şartı aranmaz.

(4) Görev yerleri eğitim kurumunun kapanması, norm kadro değişikliği, hizmetin gereği ve benzeri çeşitli nedenlerle istekleri doğrultusunda veya resen değiştirilen öğretmenlerin bulundukları eğitim kurumunda veya ilde çalışılması gereken sürenin hesabında, daha önceki eğitim kurumlarında veya ilde geçen hizmet süreleri birlikte değerlendirilir.

Sağlık mazeretine bağlı yer değişikliklerinin yapılabilmesi için kişi ve birinci dereceden yakınlarının (anne, baba, eş, bakmakla yükümlü oldukları çocukları) ile yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının memurun görevli olduğu yerdeki imkanlar dahilinde tedavi edilemiyor olması gerekmektedir. Bu durumun eğitim araştırma yahut üniversite hastanelerinden kişinin sağlık durumu ve tedavi imkanları hakkında alınacak ayrıntılı sağlık kurulu raporu ile desteklenmesi gerekmektedir. Devlet memurlarının yer değiştirme suretiyle atanması sağlık sebebiyle olacaksa ilgili sağlık raporları ve ekleri dilekçe ekine sunulmalıdır.

Yer değiştirme talebinde bulunup reddedilen veya 60 günlük süre içerisinde cevapsız bırakılan başvurulara karşı 60 gün içinde yürütme durdurma istemli iptal davası açılmalıdır.

6245 Sayılı Harcırah Kanununa göre g. Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri;

h. Başka yer: Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri; İfade eder.

Harcırah verilecek kimseler:

Madde 4 –Bu Kanunda belirtilen hallerde:

1. Bu Kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara; Harcırah verilir.

Harcırahın unsurları:

Madde 5 – Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.

Aynı yerdeki eski görev yerlerinden aynı yeni görev yerine atanan öğretmen eşlerden birine yol masrafı tam, diğerine ise yarım oranında ödenir. Öğretmen eşten birine kilometre başına düşen gündeliğin %5’i tam olarak hesaplanır. Diğer eşe ise kilometre başına düşen gündeliğin %2.5’i (yarısı) hesaplanır. Sadece bir eşin memuriyet mahallinin değişmesi, Eşlerin farklı yerlerden aynı yere atanması, Eşlerin aynı yerden farklı yerlere atanması, Eşlerin farklı yerlerden farklı yerlere atanması durumunda yolluk her iki öğretmen de tam olarak ödenir.

Millî Eğitim Bakanlığı İzin Yönergesinin “Diğer İzinler” başlıklı 18. maddesinin 1. fıkrası (e) bendindeki; “Memurlardan lisansüstü öğrenime devam edenlere, görevlerini aksatmamak şartıyla izin verilmesi hususunda gerekli kolaylık sağlanır. Öğretmenlerin ders programları, lisansüstü öğrenimlerine devam edebilmelerine imkân verecek şekilde düzenlenir.” Hükümlerine yer verilmiştir. İzin Yönergesi maddelerine göre, lisansüstü öğrenime devam eden öğretmenlerin ders programları, görevlerini aksatmamak ve eğitimlerine imkân verecek şekilde düzenlenir.

Kendisinin, eşinin veya anne, baba, çocuk gibi bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin sağlık durumunun bulunduğu yerde tehlikeye girdiğini sağlık kurulu raporuyla belgelendiren öğretmenler ve personel, yıllık çalışma süresi şartı aranmaksızın süreye bağlı kalmadan mazeret ataması talebinde bulunabilir. Kendisinin veya aile fertlerinin can güvenliğinin tehlikede olduğu adli veya idari makamlarca resmi olarak belgelendirilen personel için genel atama dönemi veya çalışma süresi şartı beklenmez.

Branş öğretmenlerinin Geçici görevlendirmeleri 2017/22 sayılı Genelge çerçevesinde gerçekleştirilmektedir.

2017/22 Sayılı Genelge “Bu çerçevede, öğrencilerimizin eğitim imkanlarından yeşil şekilde yararlanabilmesi, eğitim öğretimin aksamaması, atıl kapasitenin aktif hale getirilmesi ve kamu zararı oluşturulmaması bakımından;

1-Eğitim kurumlarında norm kadro fazlası öğretmen bulunmaması, bu durumdaki öğretmenlerin ihtiyaç duyulan okullara görevlendirilmesi esastır.

2. Öğretmenler, zorunlu olmadıkça öğretmenlik dışındaki işleri yürütmek üzere geçici olarak görevlendirilecektir.

3-Zorunlu hallerde bu kapsamdaki öğretmenler; ihtiyaç ve norm kadro fazlası öğretmenler arasında öncelikle aynı ilçeden, aynı ilçede ihtiyaç ve norm kadro fazlası öğretmenim bulunmaması halinde il içinden ihtiyaç ve norm kadro fazlası öğretmenler arasından yapılacaktır.

4-Atama Yetkisi valiliklerde bulunan eğitim kurumlarının öğretmen ihtiyacı, ihtiyaç ve norm kadro fazlası öğretmenler arasından yapılacak görevlendirmelerle giderilecek; ek ders ücreti karşılığı görevlendirme yoluna, ancak ihtiyacın bu şekilde giderilememesi halinde gidilecektir.

5-Görevlendirmeler, eğitim öğretimin aksatılmaması ve ders bütünlüğünü sağlanması için ders yılı içerisinde yapılmayacak; bir sonraki eğitim öğretim yılı içinde yapılması düşünülen görevlendirmeler 1 Temmuz-30 Eylül tarihleri arasında planlanıp aynı tarihler içinde ve görev süreleri net olarak belirlenerek sonuçlandırılacaktır.

Ağustos 2026’da yayımladığı yeni MEBBİS Görevlendirme Modülü düzenlemesiyle öğretmen görevlendirme süreçlerini dijital ve katı kurallara bağlamıştır.

17 Ağustos 2026 tarihinden itibaren ilçe ve il düzeyinde alanlar itibarıyla öğretmen ihtiyacı, norm kadro ve görevlendirme verileri MEBBİS üzerinden birlikte kontrol edilmektedir.

Kendi okulunda veya ilçesinde alanında ihtiyaç bulunurken dışarıya yapılan görevlendirmeler, alan dışı görevlendirmeler ve doğrudan ek ders karşılığı görevlendirmeler sistem tarafından engellenmektedir.

Branş öğretmeni haftada kaç saat derse girerse girsin en fazla 20 saat toplam ek ders alabilir. Ek dersi 20 saatten fazla olsa bile 20 saat ek ders alır. Örneğin haftada 34 saat derse giren bir öğretmenin haftalık alması gereken ek ders sayısı 22 saat olmalı ancak bu öğretmene 20 saat ek ders yazılır. 

Branş öğretmeninin gireceği ders saati sayısı 30 saattir. Öğretmen eksikliğinde 30 üstü saat derse de girebilir ancak öğretmene 20 saatten fazla ek ders verilmez.

Milli Eğitim Akademisi, öğretmen adaylarının mesleki yeterliliklerini artırmak ve eğitim kalitesini yükseltmek amacıyla kurulmuş bir eğitim kurumudur. Akademi, öğretmenlik mesleğine girişte daha kapsamlı ve nitelikli bir eğitim süreci sunmayı hedefler. İşte Milli Eğitim Akademisi hakkında merak edilenler ve detaylar:

Kuruluş Amacı ve Eğitim Süreci

Milli Eğitim Akademisi’nin kuruluş amacı, öğretmen adaylarına mesleğe başlamadan önce 550 saatlik kapsamlı bir eğitim vermektir. Bu eğitim sürecinde adaylar, branş fark etmeksizin zorunlu bir programa tabi tutulurlar. Eğitim programı, öğretmenlerin pedagojik formasyonlarını ve mesleki yeterliliklerini geliştirmeye yönelik olarak hazırlanmıştır​.

Başvuru Şartları ve Atama Süreci

Adaylar, KPSS puanları ile Milli Eğitim Akademisi’ne başvurabilirler. Akademiyi başarıyla tamamlayan adaylar, sözleşmeli olarak atanır ve üç yılın sonunda kadrolu öğretmen olarak görev yapma hakkı kazanırlar. Bu süreçte adaylar, devlet memuru statüsünde sayılmamaktadır. Eğitim süresince adaylara tecrübeli öğretmenler ve alanında uzman akademisyenler tarafından dersler verilecektir​.

Eğitim İçeriği ve Katkıları

Milli Eğitim Akademisi, öğretmen adaylarına çeşitli alanlarda eğitim verir. Bu eğitimler, sadece teorik bilgi değil, aynı zamanda uygulamalı dersler de içerir. Örneğin, bir öğretmen adayı Fransa’da 216 saat, Belçika’da 160 saat, İtalya’da ise 550 saat uygulamalı ders alırken, Milli Eğitim Akademisi de benzer bir uygulamalı eğitim sürecini sunar.

Öğretmenlik Mesleğine Yeni Bir Bakış

Milli Eğitim Akademisi, öğretmenlik mesleğinin kalitesini artırmayı ve güncel gelişmelere uygun bir eğitim sağlamayı amaçlar. Bu kapsamda, öğretmenlerin mesleki yeterliliklerini sürekli güncel tutmak ve pedagojik formasyon eğitimini vermek için çalışmalar yapmaktadır. Ayrıca, öğretmenlik mesleğine girişteki yetersizlikleri gidermek için atılan bu adım, eğitim sistemine önemli bir katkı sağlamaktadır​.

Sonuç

Milli Eğitim Akademisi, Türkiye’nin eğitim sistemine katkı sağlamak ve nitelikli öğretmenler yetiştirmek amacıyla kurulmuştur. Adayların mesleki yeterliliklerini artırmak için sunulan 550 saatlik eğitim programı, öğretmenlik mesleğine yeni bir bakış açısı kazandırmayı hedeflemektedir. Akademi, KPSS puanıyla başvuru yapacak adaylara kapsamlı bir eğitim sunarak, sözleşmeli öğretmen olarak atanmalarını ve üç yıl sonunda kadrolu öğretmen olmalarını sağlamaktadır. Bu süreç, Türkiye’nin eğitim kalitesini yükseltmek için önemli bir adımdır.

Öğretmenlikte ve diğer devlet memurluklarında uygulanan 2 yıla 1 kademe ilerlemesi (her iki yıl çalışmaya ek 1 kademe verilmesi), kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde zorunlu ve sürekli görevle çalışanlara verilir.

Personelin atama ve yer değiştirme mevzuatına tabi olarak zorunlu/mecburi süreyle o bölgeye atanmış olması gerekir.

Görev yapılan yerin kalkınmada birinci derecede öncelikli yöreler kapsamında yer alması şarttır.

Bu bölgelerde aralıklı veya kesintisiz olarak fiilen en az 2 yıl çalışılmış olmalıdır. Yıllık izinler fiili çalışmadan sayılır; ancak hastalık izni, mazeret izni veya aylıksız izinlerde geçen süreler bu 2 yıllık süreden düşülür.

Sözleşmeli öğretmenlikte geçen süreler 2 yıla 1 kademe hesaplamasında dikkate alınmaz; süreler kadroya geçildikten sonra başlar.

Psikolojik taciz veya öğretide; işyerinde bir veya birden fazla kişi tarafından diğer kişi veya kişilere yönelik gerçekleştirilen, belirli bir süre sistematik bir şekilde devam eden yıldırma ve işten uzaklaştırmayı amaçlayan mağdur veya mağdurların kişilik değerlerine, mesleki durumlarına, sosyal ilişkilerine ve sağlıklarına zarar veren; kötü niyetli kasıtlı tutum ve davranışlar, bütünüdür şeklinde tanımlanmaktadır. Mobbing, sistematik olarak bireyin iş yaşamında psikolojik tacize uğramasıdır ve davranışın kaynağı bir olaya değil, bir kişiye odaklanmıştır. Mobbingin en belirgin özelliklerini;

Kasıtlı olarak yapılması, Sistematik olarak tekrarlanması, Uzun bir zamandan beri (en azından altı ay) devam ediyor olması, Çalışanı işyerinden uzaklaştırmayı amaç edinmesi, oluşturmaktadır.

       Mobbinge kimlerin maruz kaldığı ya da mobbing mağdurlarının kim olduğu sorusuna gelince ise tanımdan da anlaşıldığı üzere, mağdur ekonomik, kültürel, fiziksel veya herhangi yönden daha zayıf olan çalışandır ve psikolojik tacizi yapan ise bazen işveren, bazen amir bazen de bir başka bir işçi olmaktadır.

Mobbingi ispatlamak için ilk olarak bu kapsamda sayılacak fiil işlendiğinde derhal üst yöneticiye durumu bildirmek gerekir. Bu süreçte uygulanan mobbing e-posta, Whatsap grupları vb. platformlardan gerçekleşiyorsa konuşmaların kaydedilmesi ve silinmemesi faydalı olmaktadır.

Mobbingin ruhsal olarak etkilediğini fark edildiğinde psikolog veya psikiyatra başvurarak psikolojik yardım almak gerekmektedir. Bunun için ayrıca yetkililerden rapor talep etmeniz de mümkündür.

Mobbingi ispatlamak için elinizde herhangi bir delil bulunmaması halinde iş arkadaşlarınızla durumu paylaşarak onları da bilgilendirmek ispat açısından faydalıdır. Zira mağdurun elinde delil bulunmaması halinde tanık listesine adını yazabileceği birkaç arkadaşının durumu gerçekleşirken gözlemlemesi davanın seyrini etkileyebilir. Tanıkla ispat dışında kamera kayıtlarına dayanmak da mümkündür.

657 Devlet Memurları Kanunu’nun 10. maddesi; “… Amir, maiyetindeki memurlara hakkaniyet ve eşitlik içinde davranır. Amirlik yetkisini kanun, tüzük ve yönetmeliklerde belirtilen esaslar içinde kullanır…” Devlet Memurları Kanunu’nun 11. maddesi; “Devlet memurları kanun, tüzük ve yönetmeliklerde belirtilen esaslara uymakla ve amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar.” Devlet Memurları Kanunu’nun 17. maddesi; “Devlet memurları, bu kanun ve bu kanuna dayanılarak yayınlanan tüzük ve yönetmeliklere göre tayin ve tespit olunup yürürlükte bulunan hükümlerin kendileri hakkında aynen uygulanmasını istemek hakkına sahiptirler.” Devlet Memurları Kanunu’nun 18. maddesi; “Kanunlarda yazılı haller dışında devlet memurunun memurluğuna son verilmez, aylık ve başka hakları elinden alınamaz. Devlet Memurları Kanunu’nun 21. maddesi; “Devlet memurları kurumlarıyla ilgili resmi ve şahsi işlerinden dolayı müracaat; amirleri veya kurumları tarafından kendilerine uygulanan idari eylem ve işlemlerden dolayı şikâyet ve dava açma hakkına sahiptirler.”

Anayasa’nın “Zorla çalıştırma yasağı” başlıklı 18/1. maddesinde; hiç kimsenin zorla çalıştırılamayacağı, angaryanın yasak olduğu, “Ücrette adalet sağlanması” başlıklı 55. maddesinde ise; ücretin emeğin karşılığı olduğu, Devletin çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alacağı öngörülmüştür.

 Anayasa’nın 90/5. maddesinde de; usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası antlaşmaların kanun hükmünde olduğu, bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamayacağı, usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümlerinin esas alınacağı hükme bağlanmıştır.

 Anayasa’nın 90. maddesi uyarınca kanun hükmünde olan 23.1.1998 gün ve 4333 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan Cebri veya Mecburi Çalıştırmaya İlişkin İLO Sözleşmesi’nin (29 No’lu Sözleşme) 1.  maddesinde; Uluslararası Çalışma Örgütünün bu Sözleşmeyi onaylayan her üyesinin mümkün olduğu kadar kısa bir sürede her ne şekil altında olursa olsun cebri veya mecburi çalıştırmanın kaldırılmasını taahhüt ettiği, 14. maddesinde; 10. maddede öngörülen cebri veya mecburi çalıştırma haricinde, ne şekilde olursa olsun, cebri veya mecburi çalıştırmanın ücretinin nakit olarak ödenmesi gerektiği ve bu ücretin aynı tür işler için işçilerin istihdam edildikleri bölgede yürürlükte olanlardan ve ne de işçilerin işe alındıkları bölgede yürürlükte olanlardan daha aşağı olmaması gerektiği düzenlenmiştir.

Bu doğrultuda okul müdürü kanun ve yönetmeliğin kendisine tanımış olduğu hak ve görevlerinin dışına çıkarak sözleşme imzaladığı durumda okul müdürünün imzasının yetkisiz temsilci sıfatına haiz olması sebebiyle sözleşme geçersiz olmakta ve herhangi bir bağlayıcılığı bulunmamaktadır. Millî Eğitim Bakanlığının Yönetmeliğine göre; Müdür, Türk millî eğitiminin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge, genelge ve diğer ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda okulun amaçlarını gerçekleştirmek üzere tüm kaynakların etkili ve verimli kullanımından, ekip ruhu anlayışıyla yönetiminden ve temsilinden birinci derecede sorumlu eğitim ve öğretim lideridir. Müdür, okulu bünyesindeki kurul, komisyon ve ekiplerle iş birliği içinde yönetir. Müdür çalışmalarını valilikçe belirlenen mesai saatleri dâhilinde yapar; görevin gerektirdiği durumlarda mesai saatleri dışında da çalışmalarını sürdürür. Müdür, görevinde sevgi ve saygıya dayalı, uyumlu, güven verici, örnek tutum ve davranış içinde bulunur; mevzuatın kendisine verdiği yetkileri kullanır.

657 Sayılı Devlet Memurları Kanununda Ek Madde 32 “Eğitim ve öğretim Hizmetleri Sınıfına dahil öğretmen unvanlı kadrolarda görevli olup; fiilen öğretmenlik yapanlara (ilköğretim ve okul müdürleri ile Yardımcıları, cezaevi okullarında çalışan öğretmenler, yönetici, eğitim uzmanı ve eğitim uzman yardımcıları dahil (…)(3) her öğretim yılında bir defaya mahsus olmak üzere ve öğretim yılının başladığı ay içinde Milli Eğitim Bakanı tarafından belirlenecek tarihte Cumhurbaşkanınca belirlenecek miktarda, öğretim yılına hazırlık ödeneği ödenir.”  hükümlerine yer verilmiştir.

Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli K cetvelinin IV. Diğer Ödemeler kısmında 657 sayılı Kanunun ek 32 nci maddesi uyarınca verilecek öğretim yılına hazırlık ödeneği; öğretim yılının başladığı aydan sonra ve birinci dönem ders yılının sonundan önce göreve başlayanlara %75’i, birinci dönem ders yılından sonra ve ikinci dönem ders yılının sona ermesinden önce göreve başlayanlara ise %50’si oranında yapılır.” Hükümlerine yer verilmiştir.

Bir Öğretmen kendisine verilen disiplin cezalarına karşı, kararın size tebliğ edildiği günü izleyen günden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilir. İptal davası, disiplin cezasını veren kurumun bulunduğu yerdeki İdare Mahkemesi’nde açılır.

Okul müdürünün görev ve sorumlulukları yukarıda detaylı olarak arz ve izah edilmiş olup önemine binaen belirtilmelidir ki okul müdürlerinin imza yetkisi yalnızca MEB işlemleri için bağlayıcıdır. Kurumun iç işleyişindeki işlemlerinde herhangi bir bağlayıcılığı bulunmamaktadır. Aksi takdirde yetkisiz temsilciyle yapılan işlem gündeme gelecektir.

TBK m. 46’ya göre bir kimse yetkisi olmadığı hâlde temsilci olarak bir hukuki işlem yaparsa, bu işlem ancak onandığı takdirde temsil olunanı bağlar. Yetkisiz temsilcinin kendisiyle işlem yaptığı diğer taraf, temsil olunandan, uygun bir süre içinde bu hukuki işlemi onayıp onamayacağını bildirmesini isteyebilir.

Bu doğrultuda okul müdürü kanun ve yönetmeliğin kendisine tanımış olduğu hak ve görevlerinin dışına çıkarak sözleşme imzaladığı durumda okul müdürünün imzasının yetkisiz temsilci sıfatına haiz olması sebebiyle sözleşme geçersiz olmakta ve herhangi bir bağlayıcılığı bulunmamaktadır.

Millî Eğitim Bakanlığı İzin Yönergesi Yıllık izin vermekle yetkili amirler ve amirin takdir hakkı MADDE 8- (1) Yıllık izin memurun isteği üzerine 6 ncı maddede belirtilen amirler tarafından verilir. (2) Amirler, memurların yıllık izinlerini kullanmalarında takdir hakkına sahiptir. Amirler bu haklarını, görevin aksamamasını ve memurların isteklerini birlikte göz önünde bulundurarak, açıklık ve eşitlik ilkeleri çerçevesinde memurların yıllık izin zamanını planlayarak kullanırlar.

MADDE 9- (1) Yıllık iznini kullanmakta olan memurlardan hizmetine ihtiyaç duyulanlar, izin vermeye yetkili amirler veya üst amirlerce yazılı veya kayıt altına alınmak şartıyla sözlü olarak göreve çağrılabilir. Bu durumda memurun belli yol süresini takip eden ilk iş gününde görevine dönmesi zorunludur.

1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu Öğretmenlerin izin ve tatilleri: Madde 50/A – (Ek:15/4/2020-7243/24 md.) Öğretmenler, yaz tatili içinde aralıksız iki ay izinlidirler. Ancak bu iki aylık izin sürelerine dokunulmadan kalan tatil zamanlarında yönetmelikle belirlenecek meslekle ilgili çalışmalara katılmakla yükümlüdürler.

 Rehberlik öğretmenleri tercih danışmanlığı, alan ve ders seçimi, öğrenci tanılama sürecine bağlı olarak yapılacak çalışmalarda ihtiyaç duyulması halinde izin ve tatil dönemlerinde de görevlendirilebilir. Bu durumda rehberlik öğretmenlerinin izinleri bir aydan az olamaz.

İlçe, il veya ülke genelinde genel hayatı etkileyen salgın hastalık, doğal afet, elverişsiz hava koşulları gibi nedenlerle eğitim ve öğretim faaliyetinin iki haftadan fazla süreyle yapılamaması halinde uygulanacak telafi programlarının ders yılı içerisinde tamamlanamadığı durumlarda yaz tatilinde yapılacak eğitim ve öğretim faaliyetleri nedeniyle Milli Eğitim Bakanlığınca öğretmenlerin izinleri kısaltılabilir. Bu durumda öğretmenlerin izinleri bir aydan az olamaz.

 Kendilerine ikinci görev olarak okul/kurum yöneticiliği verilenler ve yüz yüze eğitim yapılmayan eğitim kurumlarında görevli öğretmenler ile Bakanlık merkez teşkilatı ve il/ilçe milli eğitim müdürlüklerinde görevlendirilen (yöneticilik dahil) öğretmenler yıllık izinlerini 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 102 nci maddesi ve 103’üncü maddesinin birinci fıkrası hükümlerine göre kullanır. Okul müdürleriyle müdür yardımcıları tatil aylarında okul işlerini ayarlamak ve düzenlemek şartı ile, sıra ile izinlerini kullanırlar.

Öğretmenler, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104. maddesinin (C) bendi ve Millî Eğitim Bakanlığı İzin Yönergesi hükümleri gereğince, amirin takdirine bağlı olarak bir yıl içinde toptan veya bölümler halinde en fazla 10 gün mazeret izni kullanabilir. Ancak öğretmenlerin yıllık izni olmadığı için, zaruret halinde diğer memurlara tanınan ek 10 günlük ikinci mazeret izni hakkından yararlanamazlar.

Kanunda açıkça belirtilmeyen özel veya ailevi mazeretler için amirin uygun görmesiyle verilir.

Mazeret izni valilik veya kaymakamlık onayı gerektirir. Okul müdürlerinin doğrudan bu izni verme yetkisi (yetki devri yoksa) bulunmaz.

657 Devlet Memurları Kanunu Madde 104 “A) ) Kadın memura; doğumdan önce sekiz, doğumdan sonra onaltı hafta olmak üzere toplam yirmidört hafta süreyle analık izni verilir. Çoğul gebelik durumunda, doğum öncesi sekiz haftalık analık izni süresine iki hafta eklenir. Ancak beklenen doğum tarihinden sekiz hafta öncesine kadar sağlık durumunun çalışmaya uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen kadın memur, isteği hâlinde doğumdan önceki iki haftaya kadar kurumunda çalışabilir. Bu durumda, doğum öncesinde bu rapora dayanarak fiilen çalıştığı süreler doğum sonrası analık izni süresine eklenir. Doğumun erken gerçekleşmesi sebebiyle, doğum öncesi analık izninin kullanılamayan bölümü de doğum sonrası analık izni süresine ilave edilir. (Ek cümle: 29/1/2016- 6663/6 md.) Doğum öncesi analık izninin başlaması gereken tarihten önce gerçekleşen doğumlarda ise doğum tarihi ile analık izninin başlaması gereken tarih arasındaki süre doğum sonrası analık iznine ilave edilir. Doğumda veya doğum sonrasında analık izni kullanılırken annenin ölümü hâlinde, isteği üzerine memur olan babaya anne için öngörülen süre kadar izin verilir. (Ek cümleler: 29/1/2016-6663/6 md.) Üç yaşını doldurmamış bir çocuğu eşiyle birlikte veya münferit olarak evlat edinen memurlar ile memur olmayan eşin münferit olarak evlat edinmesi hâlinde memur olan eşlerine, çocuğun teslim edildiği tarihten itibaren sekiz hafta süre ile izin verilir. Bu izin evlatlık kararı verilmeden önce çocuğun fiilen teslim edildiği durumlarda da uygulanır.” Hükümlerine yer verilmiştir.

Kamu Personeli Genel Tebliği (Seri No: 6) 10) Öğretmenlere verilecek analık izni b) Öğretmenlerin yaz tatiline denk gelen ve fiilen çalışılması halinde doğum sonrası analık izni süresine eklenebilen doğum öncesi analık izin süresi, doğum sonrası analık izni süresine ilave edilmemektedir.

Öğretmenler, yönetim ve denetimde görev almamak ve kanuni temsilci olmamak şartıyla limited veya anonim şirketlere ortak olabilir, ancak doğrudan ticaret yapamazlar, kollektif şirketlere ortak olamazlar. Şirket üzerinden de olsa ticari organizasyonun içinde aktif olarak çalışamaz, e-ticaret yapamaz ya da şahsi ticari faaliyet yürütemezler. İstisnalar: Hisse senedi alıp satabilir, telif hakları (kitap, makale yazma) ve kişisel tarım/arıcılık faaliyetlerinden gelir elde edebilirler.

657 Devlet Memurları Kanunu Madde 104 D) Kadın memura, çocuğunu emzirmesi için doğum sonrası analık izni süresinin bitim tarihinden itibaren ilk altı ayda günde üç saat, ikinci altı ayda günde bir buçuk saat süt izni verilir. Süt izninin hangi saatler arasında ve günde kaç kez kullanılacağı hususunda, kadın memurun tercihi esastır.

Dilekçe hakkının kullanılması 3071 Sayılı Kanun’la belirlenmiştir.

Madde 3 – Türk vatandaşları kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, Türkiye Büyük Millet Meclisine ve yetkili makamlara yazı ile başvurma hakkına sahiptirler. Türkiye’de ikamet eden yabancılar karşılıklılık esası gözetilmek ve dilekçelerinin Türkçe yazılması kaydıyla bu haktan yararlanabilirler.

Dilekçede bulunması zorunlu şartlar:

Madde 4 –Türkiye Büyük Millet Meclisine veya yetkili makamlara verilen veya gönderilen dilekçelerde, dilekçe sahibinin adı-soyadı ve imzası ile iş veya ikametgâh adresinin bulunması gerekir.

Gönderilen makamda hata:

Madde 5 – Dilekçe, konusuyla ilgili olmayan bir idari makama verilmesi durumunda, bu makam tarafından yetkili idari makama gönderilir ve ayrıca dilekçe sahibine de bilgi verilir.

 Dilekçenin incelenmesi ve sonucunun bildirilmesi:

Madde 7 –Türk vatandaşlarının ve Türkiye’de ikamet eden yabancıların kendileri ve kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri konusunda yetkili makamlara yaptıkları başvuruların sonucu veya yapılmakta olan işlemin safahatı hakkında dilekçe sahiplerine en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak cevap verilir. İşlem safahatının duyurulması halinde alınan sonuç ayrıca bildirilir.

Anayasa’mızın I. Genel hükümler A. Mahkemelerin bağımsızlığı Madde 138. 4. Bendinde “Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.” Hükmüne yer verilmiştir.

İdari Yargılama Usulü Kanun Madde 28 1-“Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.” Hükümlerine yer verilmiştir.

Öğretmenin yaptığı CİMER başvurusu makam atlama olarak değerlendirilemez ve bu gerekçeyle bir devlet memuruna disiplin cezası verilemez. Anayasa ile güvence altına alınan dilekçe hakkı ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu, devlet memurları da dâhil olmak üzere herkesi kapsayan evrensel haklardır. Başvuruda amirlere veya iş arkadaşlarına yönelik hakaret, somut delili olmayan, iftira niteliği taşıyan ifadelere yer verilememelidir. Şikâyetin tamamen gerçek dışı iddialara dayanması, somut bilgi veya belge içermemesi ve bir amiri ya da çalışma arkadaşını kasıtlı olarak karalamaya yönelik olması durumunda disiplin sorumluluğu oluşur.

Kadrolu MEB öğretmenleri, okul yönetiminin yaptığı görev dağılımıyla sınıf/şube rehberliği veya sosyal etkinlik kulüp danışmanlığı görevini almak zorundadır. Bu görevler öğretmenlerin kişisel inisiyatifine veya isteğine bağlı değildir; okul müdürlüğü tarafından mevzuata uygun olarak zorunlu olarak verilebilir.

Okul yönetiminin öğretmenler kurulu kararları doğrultusunda verdiği sınıf rehberliği veya kulüp görevi resmi bir tebliğdir ve yapılması zorunludur. Ücretli (ek ders karşılığı) çalışan öğretmenlere sınıf rehberliği veya kulüp görevi verilmez. Bu görevler haftalık 2 saat ek ders karşılığı yürütülür.  Bir öğretmene aynı anda hem sınıf rehberliği hem de kulüp danışmanlığı verilmesi genellikle uygun görülmez. Öğretmen sayısı yetersiz olan okullarda yönetimler kadrolu öğretmenlere bu görevleri planlamak ve dağıtmakla yükümlüdür.

Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in Ek 3.

Maddesinde “Engellilik durumu devam ettiği sürece kurumlarca isteği dışında memurun yeri değiştirilmez. Engellilik durumu ortadan kalkan memurlar hakkında bu Yönetmelikte yer alan diğer hükümler uygulanır.” engelli memurların isteği dışında görev yerinin değiştirilemeyeceğini korusa da, Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) uygulamalarında ve atama dönemlerinde norm kadro fazlalığı gibi durumlarda il/ilçe içi resen atamalarda tam bir muafiyet sağlanamadığı için sendikalar ve öğretmenler tarafından hukuki ihtilaflar yaşanmaktadır. Kadrosu eğitim kurumunda bulunan bazı engelli öğretmenler resen atamadan muaf tutulurken, il/ilçe norm kadro fazlası atamalarında yetkililerin veya valiliklerin resen atama yapabildiği durumlar mağduriyetlere yol açmakta ve yargıya taşınmaktadır.

Millî Eğitim Bakanlığı eğitim kurumu yöneticiliği müdür ve müdür yardımcılığı yazılı sınavı (EKYS) düzenli olarak her yıl yapılmaktadır. Yazılı sınav sonuçları, kesin sonuçların açıklandığı tarihten itibaren üç yıl süreyle geçerlidir. Yönetici seçme sınavından alınan puanların geçerlilik süresi 3 yıldır. Sınav sonuçlarının ilan tarihinden itibaren 3 yıl boyunca bu puanla tercihte bulunulabilir.

Eğitim çalışanlarının aylıkla ödüllendirme işlemleri, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 122’nci maddesi ve ilgili yönerge hükümlerine göre yapılmaktadır. Yönetici ve öğretmenlerin ödül değerlendirmesine alınabilmesi için daha önce “Üstün Başarı Belgesi” almış olması gerekmektedir. Üstün Başarı Belgesine sahip olmayan personel, aylıkla ödüllendirme değerlendirmesine dahil edilmez. Ödül teklif edilen yıl içinde ve öncesindeki süreçlerde belirli disiplin cezalarını almamış olması gerekir. MEB’de bir yılda ödül alacak personel sayısı, yıllık dolu kadro mevcudunun binde 20’sini geçemez. Disiplin amirleri tarafından üstün başarı belgesine sahip personel için değerlendirmeler yapılır. Onay süreçleri ile il sıralama listelerinin oluşturul. Valilik onay süreçleri tamamlandıktan sonra listeler Personel Genel Müdürlüğüne bildirilir. Listelerin Resmî Gazete ’de yayımlanması ile süreç sonuçlanır.