Üniversitelerimizde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 50/d maddesi kapsamında araştırma görevlisi olarak görev yapan akademisyenler, mevcut istihdam sisteminden kaynaklanan ciddi bir iş güvencesi sorunuyla karşı karşıya kalmaktadır. Aynı akademik görevleri yerine getiren araştırma görevlilerinin farklı kanuni statülerde istihdam edilmesi, çalışma hayatında eşitsizliklere ve ciddi mağduriyetlere neden olmaktadır.

2547 sayılı Kanun’un 50/d maddesi kapsamında görev yapan araştırma görevlilerinin istihdam süreleri, lisansüstü eğitim süreçleriyle doğrudan ilişkilidir. Özellikle doktora eğitimini tamamlayan araştırma görevlilerinin kadro güvencesinin belirli sürelerin sonunda sona erebilmesi, yıllarca emek vererek akademik kariyerlerini geliştiren bilim insanlarını işsizlik riskiyle karşı karşıya bırakmaktadır.

Diğer taraftan, doktora sonrasında göreve devam edebilmek için üniversitelerce belirlenen performans kriterlerinin uygulanmasında ortaya çıkabilecek farklılıklar ve değerlendirme süreçlerinin yeterince nesnel ve öngörülebilir olmaması, araştırma görevlilerinin gelecek kaygısını artırmaktadır. Bu durum, akademik çalışmaların niteliği ve sürekliliği açısından da önemli sorunlar oluşturmaktadır.

Nitekim 9 Şubat 2023 tarihinde yürürlüğe giren 7437 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 84. madde kapsamında, belirli şartları taşıyan 50/d statüsündeki araştırma görevlilerinin 33/a kadrolarına geçirilmesine imkân tanınmıştır. Ancak bu düzenlemenin belirli bir tarihte görev yapanlarla sınırlı tutulması, sonraki süreçte 50/d kadrosuna atanan araştırma görevlilerinin benzer güvenceden yararlanamamasına neden olmuştur.

Anayasa’nın 10. maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi ve 49. maddesinde güvence altına alınan çalışma hakkı çerçevesinde, kamu personeli istihdamında objektif, adil ve öngörülebilir esasların benimsenmesi büyük önem taşımaktadır.

Bu kapsamda;

• 50/d maddesi kapsamında görev yapan araştırma görevlilerinin herhangi bir hak kaybına uğramaksızın 33/a maddesi kapsamına geçirilmesine yönelik yasal düzenleme yapılması,
• Hâlihazırda 50/d kadrosunda görev yapan araştırma görevlilerinin akademik kıdemleri, bilimsel çalışmaları ve hizmet süreleri dikkate alınarak kadro güvencesine kavuşturulması,
• Üniversitelerde araştırma görevlilerinin istihdamı ve görev sürelerinin uzatılmasına ilişkin uygulamalarda objektif, şeffaf, ölçülebilir ve denetlenebilir kriterlerin oluşturulması,
• Doktora eğitimini tamamlamış araştırma görevlilerinin yıllarca emek verdikleri akademik kariyerlerinin yalnızca kadro statüsü nedeniyle sona erdirilmesinin önüne geçilmesi

gerekmektedir.

Yıllarca emek verilerek yetiştirilen araştırma görevlilerinin güvencesiz istihdam modelleri nedeniyle akademik hayattan uzaklaştırılması, hem bireysel hem de ülkemizin bilimsel geleceği açısından önemli bir kayıptır. Araştırma görevlilerinin gelecek kaygısı taşımadan bilimsel çalışmalarını sürdürebilecekleri, emeğin ve liyakatin esas alındığı adil bir istihdam sisteminin oluşturulması gerektiğine inanıyoruz.

Bu nedenle, 50/d statüsünde görev yapan araştırma görevlilerinin 33/a kapsamına alınması yönünde gerekli yasal ve idari çalışmaların başlatılması hususunda Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına talepte bulunduk.