Bakanlığımız kadrolarında görev yapan, Okul Öncesi Öğretmenleri tarafından hazırlanan ve aşağıda sunduğumuz, “Okul Öncesi Eğitimi Öğretmenlerinin Genel Sorunları Ve Çözüm Önerileri” başlıklı rapor, sendikamıza gönderilmiş olup ilgili branşta görev yapan eğitim çalışanlarının sesi olmak, söz konusu raporun değerlendirilmesi ve yapılacak değişikliklerde dayanak olması hususunda;
Gereğini arz ederiz.
Okul Öncesi Eğitimi Öğretmenlerinin Genel Sorunları Ve Çözüm Önerileri:
- Maaş Karşılığı Ders Saati ve Tazminat Haklarındaki Adaletsizlik
Sorun: Branş öğretmenlerinde haftalık 15 ders saati olan maaş karşılığı ders süresi, okul öncesi ve sınıf öğretmenliği branşlarında 18 saat olarak uygulanmaktadır. Mesleki ve teknik eğitim veren öğretmenlerin maaş karşılığı 20 saat olmakla birlikte, bu öğretmenler yüksek ek ders imkânlarından ve özel tazminat haklarından faydalanabilmektedir.
Detay: Okul öncesi öğretmenliği son derece yıpratıcı bir meslek olmasına, mola ve teneffüs gibi hiçbir dinlenme olanağının bulunmamasına rağmen, öğretmenlere yıpranma tazminatı, ilave ek ders veya özel bir teşvik ödemesi verilmemektedir.
Çözüm Önerisi: Okul öncesi öğretmenlerinin maaş karşılığı ders saatleri 15 saate çekilmeli; çalışma koşullarının güçlüğü dikkate alınarak yıpranma payı özel hizmet tazminatı veya ek ders artış katsayısı mevzuata eklenmelidir. - Teneffüs, Mola ve İdari Kişisel İhtiyaç Sorunu
Sorun: Okul öncesi öğretmenleri diğer hiçbir branşta bulunmayan bir çalışma modeliyle karşı karşıyadır. Gün boyunca 5 saat boyunca (300 dakika) kesintisiz, hiçbir dinlenme ve mola anı olmadan sınıfta kalmaktadırlar.
Detay: Öğretmenin tuvalet veya acil idari ihtiyaçlar nedeniyle dahi sınıftan ayrılması durumunda sınıfta yaşanabilecek her türlü kaza ve olumsuzluktan doğrudan hukuki ve cezai olarak sorumlu tutulması, öğretmen üzerinde ağır bir psikolojik baskı yaratmaktadır.
Çözüm Önerisi: Her okul öncesi sınıfında veya koridorunda öğretmenlerin zorunlu ihtiyaç anlarında (tuvalet, idari görüşme vb.) sınıfta geçici gözetim sağlayacak yardımcı personel görevlendirilmeli veya nöbetçi öğretmen idareci destek mekanizması yönetmeliğe dâhil edilmelidir. - Ders Saati Süresi ve Eğitim Bilimleri İlkesiyle Çelişki
Sorun: İlkokul, ortaokul ve liselerde ders süresi 40 dakika, teneffüs süresi ise 10-15 dakika olarak uygulanırken; okul öncesi eğitim kurumlarında bir ders blok saati kesintisiz 50 dakikadır.
Detay: Gelişim psikolojisi ve eğitim bilimleri ilkelerine göre çocukların yaş seviyesi küçüldükçe dikkat ve odaklanma süreleri kısalır. Mevcut uygulamada ise tam tersine, en küçük yaştaki çocukların eğitim süresi en uzun tutulmuş ve teneffüssüz yapılandırılmıştır.
Çözüm Önerisi: Okul öncesi eğitimde bir etkinlik/ders saati süresi 40 dakikaya indirilmeli; etkinlikler arasında en az 10-15 dakikalık teneffüs veya serbest zaman molaları planlanmalıdır. - Sınıf Mevcutları, Kaynaştırma Eğitimi ve Yardımcı Personel Yetersizliği
Sorun: Eski yönetmelikte “bir okul öncesi sınıfında en fazla 20 öğrenci olması esastır” hükmü yer alırken, yeni düzenlemelerde sınıf mevcutlarının belirlenmesi idare takdirine bırakılmış ve sınıflar 25-30 öğrenciye kadar çıkmıştır.
Detay: Kalabalık sınıflara ilave olarak özel eğitime gereksinim duyan kaynaştırma/bütünleştirme öğrencilerinin dahil edildiği durumlarda, yardımcı personel (yardımcı abla/destek elemanı) bulunmadığı için tek bir öğretmenin nitelikli eğitim vermesi imkânsız hale gelmektedir. Ayrıca İŞKUR (TYPİŞGÜM) kapsamındaki temizlik ve destek personelinin göreve başlama tarihleri eğitim yılı başladıktan sonraya kalmaktadır.
Çözüm Önerisi: Mevzuatta sınıf mevcutları kesin sınır olarak en fazla 20 (kaynaştırma öğrencisi olan sınıflarda en fazla 15-18) ile sınırlandırılmalıdır. Her sınıfa kadrolu veya sürekli yardımcı personel atanmalı; İŞKUR personeli eğitim-öğretim yılı başlamadan önce (en geç Eylül ayı başında) görevine başlatılmalıdır. - Ders Materyali ve Yardımcı Kaynak Yetersizliği
Sorun: Okul öncesi dönem çocukların kitapla, çizimle ve dokunsal materyallerle ilk tanıştığı kritik gelişim aşamasıdır. Ancak Bakanlık tarafından sağlanan basılı yardımcı kaynaklar nicelik ve nitelik bakımından yetersiz kalmaktadır.
Detay: Özel yayınevlerinin hazırladığı materyaller yüksek maliyetli olup velilere ek parasal yük getirmekte, bu durum veli-okul ilişkilerinde huzursuzluğa yol açmaktadır.
Çözüm Önerisi: Milli Eğitim Bakanlığı tarafından tüm yaş gruplarına uygun, zengin içerikli, müfredatla tam uyumlu ve ücretsiz materyal/çalışma kitabı setleri hazırlanarak her eğitim yılının başında öğrencilere eksiksiz ulaştırılmalıdır. - İlkokul Bünyesindeki Ana sınıflarının ve Yönetimsel Yapının Yetersizliği
Sorun: İlkokul ve ortaokul bünyesinde açılan ana sınıflarında okul yönetimlerinin okul öncesi mevzuatına ve alanın özgün yapısına yeterince häkim olmaması ciddi aksaklıklar doğurmaktadır.
Detay: Bazı okul yöneticileri tek veya birkaç sınıftan oluşan okul öncesi şubelerini ikincil planda görmekte, fiziki donanım eksiklikleri gidermemekte, personel desteği sağlamamakta ve okul öncesi şubelerinden elde edilen aidat ödenek gelirlerini ilkokulun diğer ihtiyaçlarına aktarabilmektedir.
Çözüm Önerisi: İlkokul ve ortaokul yöneticilerine yönelik Okul Öncesi Eğitim Mevzuatı ve Çocuk Gelişimi konulu zorunlu hizmet içi eğitimler verilmeli: okul öncesi bütçe ve ödeneklerinin yalnızca ilgili sınıfların ihtiyaçları için harcanması denetim altına alınmalıdır. - Toplumsal Algı, Erkek Öğretmen İstihdamı ve Sınıf İsimlendirmeleri
Sorun: Medya ve toplum nezdinde okul öncesi eğitimine dair yanlış algılar bulunmakta, özellikle erkek okul öncesi öğretmenleri toplumsal ön yargılar ve yadırgama ile karşılaşmaktadır. Ayrıca “ana sınıfı gibi tanımlamalar alanın profesyonel ve akademik niteliğini gölgeleyebilmektedir.
Detay: Erkek öğretmenlerin alandaki varlığı çocukların rol model çeşitliliği açısından önem arz etmesine rağmen basın ve yayındaki olumsuz veya sınırlı dil bu algıyı beslemektedir.
Çözüm Önerisi: Kamu spotları ve medya içerikleriyle okul öncesi eğitimin bilimsel temelleri ve erkek öğretmenlerin alandaki rolü vurgulanmalı; kurum ve simf isimlendirmeleri standart olarak “Okul Öncesi Eğitim Sınıfi” veya “Okul Öncesi Eğitimi Dersliği” şeklinde resmiyet kazanmalıdır. - Sınıf Defteri İşlemleri, Kazanım Kodları ve Kırtasiye Bürokrasisi (Güncel Sorun)
Sorun: Son dönemdeki mevzuat ve uygulama talimatları gereği, öğretmenlerin sınıf defterlerine planlarda yer alan kazanımları uzun cümlelerle yazmak yerine veya kazanım kodları/numaraları ile çıktı alarak deftere işleme zorunluluğu getirilmiştir.
Detay: Her gün/hafta kazanım kodu, numarası ve çıktı takibi yapılması öğretmenler üzerinde aşırı bir kırtasiye yükü ve bürokratik zaman kaybı oluşturmaktadır. Bu durum öğretmenin çocukla geçireceği nitelikli zamanı ve etkinlik hazırlık sürecini olumsuz etkilemektedir.
Çözüm Önerisi: Sınıf defterlerinin fiziki olarak kod ve çıktı takibiyle doldurulması uygulaması basitleştirilmeli; MEBBIS/e-Okul veya dijital plan entegrasyonu sağlanarak defter işleme süreçleri tamamen dijitalleştirilmeli ve kırtasiyecilik yükü ortadan kaldırılmalıdır.
Yukarıda sunulan temel ve güncel sorunlar, Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği ile ilgili mevzuatlarda yapılacak köklü ve sahaya uygun değişikliklerle çözüme kavuşturulabilir. Okul öncesi eğitimin kalitesini artırmak, öncelikle bu alanda özveriyle görev yapan öğretmenlerin çalışma şartlarını iyileştirmekle mümkündür.
